ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು

 

ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಾಸ್ತವತೆ: ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ನಮಸ್ಕಾರ ಸ್ನೇಹಿತರೇ! ಬೇಸಿಗೆಯ 45°C ತಾಪಮಾನವಿರಲಿ ಅಥವಾ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರಲಿ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯವಿರಲಿ, ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಇರಲಿ, ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಅವರ ಜೀವನ ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಅವರು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು.

ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ವಾಸ್ತವಿಕೆ

ಅನ್ವಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ವಾರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 69.3 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರು ವಾರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ದಿನಗಳು, ಪ್ರತಿದಿನ 10 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ವಾರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 56 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸದ ಭಾರವಿದೆ. "ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಾವು ದಿನಕ್ಕೆ 8-12 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೈಕು ಸವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹಲವಾರು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 75% ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ಕೇವಲ ₹18,000. ಅವರ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ, ಅವರು ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಗಿಗ್ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.

ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ

'ಗಿಗ್' ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು? ಗಿಗ್ ಅಂದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಪದವನ್ನು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯನಟರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. 1952 ರಲ್ಲಿ, ಲೇಖಕ ಜ್ಯಾಕ್ ಕೆರೌಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಬ್ರೇಕ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು 'ಗಿಗ್' ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಪದವು ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

COVID-19 ನಂತರ ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ಸೇವಾ-ಆಧಾರಿತ ಗಿಗ್‌ಗಳು - ಜೊಮಾಟೊ, ಸ್ವಿಗ್ಗಿ, ಉಬರ್ ಮತ್ತು ಓಲಾದಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವಿತರಣಾ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು.
• ಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಗಿಗ್‌ಗಳು - ಡೇಟಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರರಂತಹ ಉನ್ನತ-ನುರಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳು.

ಈ ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸೇವಾ-ಆಧಾರಿತ ಗಿಗ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇದೆ.

ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸವಾಲುಗಳು

ವ್ಯವಹಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.

ನೀತಿ ಆಯೋಗ್ 2022 ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2021 ರಲ್ಲಿ 7.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿದ್ದರು, ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 23.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಏರಬಹುದು. ಇಪ್ಸೋಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ 2024 ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 88% ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಗಿಗ್ ಕೆಲಸವು ಅವರ ಆದಾಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ, 90% ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 47% ಜನರು ಬದುಕಲು ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ ಆದಾಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭದ್ರವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

COVID-19 ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಅವರನ್ನು ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ, ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಇದು ವೃತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ. ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಾಹನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಾವೇ ಭರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಉಬರ್ ಅಥವಾ ಓಲಾ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸುತ್ತವೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ - ಕಂಪನಿಗಳು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು 'ಪಾಲುದಾರರು' ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಏಕೆ ಬಯಸುತ್ತವೆ? ಅವರನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ, ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ 2022 ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 11 ಭಾರತೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸರಿಯಾದ ವೇತನ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಈ ಕಾನೂನು ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೂಡ 2024 ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದು ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 2% ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ...

ಸ್ನೇಹಿತರೇ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ನಿಮಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎತ್ತೋಣ. ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಾವು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಗಳಿವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು!